Stjernene vert født inne i ein gigantisk sky av gass og støv. Ein del av skyen trekk seg saman og dannar ei stjerne som i starten er kald. Gravitasjonskrefter trekk stjerna ytterlegare samman, så dei blir varmare.Til slutt blir kjerna så varm at stjerna sender ut lys og varme på same måte som sola.

Når brenstoffet i ei kjerne blir oppbrukt, forandrar stjerna seg. Den blir til ei rød kjempe. Dette kjem til å skje med Sola, men ikkje før om mange milld.år.

Stjerner som sola mistar etter kvart dei yste laga, og dei indre delane kollapser og dannar kvite dvergar.

Kvite dvergar
Ein kvit dverg er veldig tett og tung - ein kopp med stoff frå den ville vege mange tonn! Kvite dvergar er lyssvake og kan ikkje sjåast utan eit teleskop. Etter kvart sluttar dei å skinne og blir ei kald, mørk kule.

Supernovaer
Nokre stjerner brukar opp brennstoffet raskare, og eksploderar og sender det meste av stoffet ut i verdensrommet. Denne eksplosjonen vert kalla ein supernova. Materien fra slike stjerner sprer seg som ei enorm sky. Stjernene sitt indre kollapser og blir til stjernetypar som er mykje tyngre enn dei kvite dvergane berre ei skei med materie fra dei vil vege mange millionar tonn.

HR - diagrammet
Dei fleste stjerner, blant dei sola, ligg i eit smalt band kalt hovedserien. Over den finn vi store, raude kjempestjerner. Ved første blikk ser alle stjernene på himmelen nokså like ut.

Nærare studier avslører imidlertid mange ulikskapar. Det mest vanlege er at dei har forskjellige fargar. Ei stjernes farge er avhengig av temperaturen.

Stjerneklassar
Astronomane delar stjernene inn i ulike spektralklasser. Kvar klasse svarar til eit bestemt farge- og temperaturintervall.
Stjerne som tilhøyrer spektralklasse lyser med grønnkvit farge. Temperaturen er på ca. 36000C.
Stjerne som tilhøyrer spektralklasse B, lyser med blålig farge. Temperaturen er på ca. 28000C
Stjerne som tilhøyrer gruppe A, lyser med kvit farge. Temperaturen er på ca. 11000-8500C
Stjerne som tilhøyrer spektralklasse F, lyser med gulkvit farge. Temperaturen er på ca. 7500-6500C.
Stjerne som tilhøyrer spektralklasse C, lyser med gul farge. Temperaturen er på ca. 6000-4600C.
Stjerne som tilhøyrer spektralklasse K, lyser med oransje farge. Temperaturen er på ca. 4900-3600C.
Stjerne som tilhøyre spektralklasse M, lyser med raud-oransje farge. Temperatur er på ca. 3500C.
Stjerne som tilhøyrer spektralklasse N, lyser med raudlig farge. Temperaturen er på er på ca. 2600C.

Stjernelys kan analyserast meir nøyaktig i eit instrument som vert kalla spektroskop. Med det vert lyset delt opp i eit fargeband som kan likne på regnbogen, og kallast eit spektrum.

Frå spekteret kan det hentast mange opplysningar om stjerna, som temperaturar, lysstyrke og storleik. Dei nyttigaste trekka ved spekteret er dei mørke linjene som finns i det og seier noko om kva slags grunnstoff stjerna inneheld.

Linjene sin posisjon i spekteret varierar frå stjerne til stjerne. Nokon gongar er linjene forskyvd mot den blå delen av spekteret. Blåforskyvinga viser at stjerna beveger seg mot oss. Andre gongar er linjene forskyvd mot rødt, noko som viser at stjerna er på veg bort frå oss.

Sola
Sola er ei stjerne. Den ser mykje lysare ut enn alle andre stjerner fordi den er nærare Jorda, men mange av dei andre stjernene er varmare og meir lyssterke.

Sola sender ut energi i form av lys og varme. Uten denne energien ville det ikkje vore liv på Jorda. Sola lysar og opp månen, planetane og deira satelittar kometane, og alt anna i solsystemet.

Desse skinner berre fordi dei reflekterar lyset fra Sola. Viss Sola plutseleg slokna ville det sjå ut som om alle desse andre forsvant.

Dette er Sola, vår stjerne. Dei lyse flekkane på Sola er det vi kallar kvite dvergar.

Fakta
Sola blei danna for veldig lenge sida av ei sky av støv og gass. Slike skyer eller stjernetåker finst over heile galaksen. Både Sola og planetane stammar fra ei stjenetåke.

Djupt inne i sola, nær sentrum, er det 15 millionar grader og trykket 250 milliardar gangar større enn ved jordoverflata. Der foregår kjernereaksjonen som frigir den energien som får sola til å lyse. Kvart sekund vert 600 millionar tonn hydrogen omgjort til helium, og 4 millionar tonn hydrogen til stråling.

Sidene er laga av: Kathrine, Sunniva, Mats og Torstein.