Forente Nasjoner (FN)
I april 1945 vart det halde ein konferanse i San Francisco. Her møtte utsendingar frå Usa, Storbritannia, Frankrike og dei andre sigrande landa i andre verdskrig. Målet med konferansen var å ta opp att arbeidet etter Folkesambandet med å tryggje fred og rettane til einskildmennesket.

Organisasjonen fekk namnet Forente nasjonar (United Nations Organization, UNO), og fekk sete i New York. Den første generalsekretæren var ein nordmann med navn Trygve Lie. Pakta til Forente nasjonar tok til å gjelde 24.Oktober 1945.

Først var det berre 51 land med i FN, men ved årsskiftet 2001-2002 hadde FN 189 medlemsland, i år har talet vakse til 191. Dette året har Sveits og Aust-Timor blitt tatt opp i verdsorganisasjonen, og dermed blir Vatikanstaten den einaste suverene stat i verda som ikkje er medlem i FN.


FN-logoen.

FN-pakta, the UN Charter, er sjølve grunnsteinen i FN. Då FN-pakta vart sett i kraft i 1945, markerte dette starten for organisasjonen FN. Ein kvar stat som blir medlem av FN, går også automatisk med på å følgje dei retningslinjene pakta gir. FN vart stifta av alle dei landa som sigra etter andre verdskrig. Desse landa skjøna at ein slik verdsorganisasjon var nødvendig for at menneska skulle greie å halde fred med kvarandre.

Tryggingsrådet blei opretta med eit hovudansvar for å trygge freden. Dei viktigaste allierte stormaktene ( USA, Frankrike, Storbritannia, Sovjetunoinen og Kina) blei faste medlemmar. Desse fekk vetorett, rett til å stanse vedtak dei ikkje er einige i. Og dei fekk denne retten for å hindre at ei gruppe av stormaktene kunne treffe tiltak mot nokon av dei andre maktene.

Gjennom heile sin 50-årige eksistens har FNs sentrale mål vore å bevare verdsfreden. FN har hjelpt til å løyse konflikter mellom nasjonar, minske spenningar, førebyggje konflikter og stoppe kampar.


Stiftinga av FN i San Francisco 1945.

FN har gjennomført kompliserte operasjonar som har ført til fredsskapande tiltak, fredsbevarande innsats og humanitær bistand. På denne måten har FN spelt ei hovudrolle i løysninga av nokon av dei mest langvarige konfliktane i desse åra. I Irak krigen spelte FN ei viktig rolle ved å sende våpeninspektørar til Irak for å inspisere Saddam Hussein sine våpen.

Så seint som i 2001 fekk FN og Kofi Annan Nobls Fredspris for sitt arbeid for fred. Underorganisasjonar i FN har også fått Nobels fredspris, blant anna har leger uten grenser fått Nobels fredspris.


Trygve Lie held tale i FN hovudforsamlinga.
FN har fleire middel til disposisjon for å skape fred:
- Ein resolusjon frå Sikkerheitsrådet som beordrar våpenkvile og sett ut kursen til ei løysing på konflikta,
- Generalsekretæren verkar som en dommar som er med på å bestemme konflikter på ein upartisk måte.
- Et kompromiss utarbeida av ein meklar,
- Hemmeleg diplomati via uformelle kanalar,
- Innsamling av fakta om ei konflikt, observasjonsgrupper,
- Fredsbevarande styrker av soldatar frå medlemsland under FNs kommando.

Rundt 30.000 nordmenn har delteke i United Nations Interim Force In Libanon (UNIFIL). Andre plassar dei har tenestegjort i, er Kosovo, Liberia, Afghanistan og en del andre plassar.
Etter 20 års innsats tok Noreg styrken ut av Libanon. I mai i år vart det arrangert eit Veterannett ein minnetur tilbake til Libanon. Dei fleste kontingenter og kompani var representert.