Uran

Hovudside
Tinn
Sølv
Magnesium
Uran
Kvikksølv
Gull
Jern
Aluminium
Litium

Uran er eit uedelt metall, og er særs reaktivt.

Uran har 92 proton og 92 elektron.
Smeltepunktet er 1132 grader C, og kokepunktet er 3818 grader C.

Tettleika er 19,05 g/kbcm.
Uran hører til gruppe 3b i det periodiske system.

Uran har 18 kjente isotopar, alle er radioaktive.

Atommodell av Uran

Uran har eksistert heilt sida jorda vart til. Metallet er vanleg men dyrt, og fins i mange bergartar og sedimenter, men i små konsentrasjonar.
Det viktigaste uran mineralet er uran- bekerts.

Uran vert brukt i atombomber, kjernekraftverk og i panserbrytande granatar. Det radioaktive støvet kan sveve i lufta i mange timar, og fraktast fleire mil med vinden.

Partiklane gir frå seg stråling av tre typar; Alfa, beta og gamma.
Alfastråling er det minst farlege og kan stoppast med ein cm tjukkt aluminiumspapir. Gammastråling kan passere gjennom fleire lag bly.
Det er denne strålinga som er farleg for menneska.

Atombomba og brekarar av uran i atomreaktorar sette fart i leitinga etter uran. Dei største forekomstene i det vestlege verda er i USA, Canada, Australia, Sør Afrika og Namibia.

Uran vert utvunne ved gruvedrift som uranførande malm. Det blir knust og malt, og behandla med syre eller base. Uran vert løyst opp og kan skillast frå ved fellingsreaksjon.

Uran gir mange skader ved stråling, som blant anna: fibrose, lungekreft, skade på lever og nyrer, anemi, svekka immunforsvar og alvorleg metallforgifting. Uran kan overførast til spedbarn gjennom morsmelk, og det kan føre til genetiske skader ved å påverke eggstokkar og spermiar.

av: Charlotte Kvistad